Δευτέρα, 14 Νοεμβρίου 2011

Μπετόβεν - Συμφωνία Αρ.6 σε Φα μείζονα, "Ποιμενική", Έργο 68

 

- Allegro ma non tropo
- Andante molto mosso
- Allegro
- Allegro
- Allegretto

Ο Μπετόβεν έγραψε την "Ποιμενική" Συμφωνία του για να υμνήσει την εξοχή, εμπνεόμενος από το Χάιλινγκενσταντ, το επαρχιακό καταφύγιό του κοντά στη Βιέννη. Εγκαταστάθηκε εκεί μετά από σύσταση ενός από τους γιατρούς του, με την ελπίδα ότι αυτό θα βελτίωνε την ακοή του. Τη χαρά που ένιωσε στο φυσικό περιβάλλον τη συναγωνίστηκε μόνο η απόγνωσή του όταν συνειδητοποίησε ότι η ακοή του δε θα βελτιωνόταν. Αυτά τα δυνατά συναισθήματα εκφράζονται στην "Ποιμενική Συμφωνία", την οποία ο Μπετόβεν συνέθεσε την ίδια περίοδο με την Πέμπτη Συμφωνία, το 1807-08. Και οι δύο συμφωνίες ερμηνεύτηκαν δημόσια για πρώτη φορά, το ίδιο βράδυ.
Πλημμυρισμένη από συναίσθημα, η συμφωνία είναι ένα πρώιμο δείγμα Ρομαντικής "προγραμματικής" μουσικής - δημιουργία σκηνικού και εικόνας με τους ήχους - παρόλο που ο ίδιος την περιέγραψε ως "περισσότερο έκφραση συναισθήματος παρά ζωγραφική".


Η "Ποιμενική" Συμφωνία δεν είναι τόσο δραματική ή μεγαλειώδης όσο η Πέμπτη, αλλά από πολλές απόψεις είναι εξίσου επαναστατική. Ο Μπετόβεν άνοιξε νέους δρόμους συνθέτοντας πέντε μέρη αντί για τα παραδοσιακά τέσσερα και ενώνοντας τα τελευταία τρία μέρη, χωρίς δηλαδή να διακρίνει την αρχή και το τέλος καθενός από αυτά. Επίσης είναι η πρώτη αμιγώς "προγραμματική" συμφωνία - όπου η μουσική περιγράφει μια σειρά σκηνών ή συμβάντων. Στην περίπτωση αυτή είναι η εξοχή από όπου παίρνει το όνομά της και η συμφωνία.


Η συμφωνία αυτή αποκαλύπτει την προσωπικότητα του Μπετόβεν. 'Οσο ζούσε στη Βιέννη, συνήθιζε να κάνει μεγάλους περιπάτους στα γύρω δάση και τους λόφους. Του άρεσε να περιπλανιέται μόνος στη γαλήνη και την ησυχία, όπου δεν ήταν υποχρεωμένος να συνομιλεί με άλλους ανθρώπους, ιδιαίτερα την εποχή που έχανε την ακοή του.

Εκτός από την ονομασία "Ποιμενική" που αναφέρεται στο σύνολο της συμφωνίας, κάθε μέρος της έχει έναν περιγραφικό τίτλο.
Το πρώτο μέρος, Allegro ma non tropo, περιγράφεται ως "Αισθήματα ευτυχίας που ξυπνά η εξοχή" και το εναρκτήριο θέμα μοιάζει να αναπνέει τον δροσερό φρέσκο αέρα των δασών και των λιβαδιών. Το μεσαίο τμήμα βασίζεται σε μια μικρή κατιούσα κλίμακα η οποία ακούγεται σε πολλά δημοτικά τραγούδια.



Το δεύτερο μέρος, Andante molto mosso, λέγεται "Στο Ρυάκι". Η μελωδία του υποβάλλει την ευγενική ροή του νερού σε ένα ρυάκι. Προς το τέλος του μέρους, ο Μπετόβεν εισάγει κελαηδίσματα πουλιών, όπως ο κούκος, στα ξύλινα πνευστά.




Το τρίτο μέρος, Allegro, είναι μια "Χαρούμενη συντροφιά των χωρικών". Είναι στο ρυθμό ενός Scherzo και αναπαριστά ένα χωριάτικο χορό. Στο "τρίο", το φαγκότο επαναλαμβάνει τις ίδιες τρεις νότες αρκετές φορές. Ο Μπετόβεν είχε ακούσει προφανώς ορισμένους γέρους μουσικούς να παίζουν στον άσκαυλο (γκάιντα) μόνο αυτές τις νότες και τις χρησιμοποιεί εδώ με χιουμοριστική διάθεση.



Αυτή η "Χαρούμενη συντροφιά" διακόπτεται ξαφνικά από τη θύελλα που πλησιάζει στο τέταρτο μέρος, επίσης Allegro, που περιγράφεται από ένα tremolo παίξιμο και απότομους γρήγορους ήχους των εγχόρδων. Ολόκληρη η ορχήστρα παίζει ηχηρά καθώς ξεσπάει η θύελλα. Ακούγονται βαριά χτυπήματα και ρολλαρίσματα των τυμπάνων και ο διαπεραστικός ήχος του πίκολο διακρίνεται μέσα από το σύνολο της ορχήστρας.
Η Θύελλα κάνει την ψυχρή και απροσδόκητη εμφάνισή της, διακόπτοντας τον γιορταστικό χορό με απειλητικές, θροΐζουσες ηχητικές αυξομειώσεις που ακούγονται από τα βαθύχορδα. Τα τύμπανα εμφανίζονται ήρεμα δημιουργώντας μια απόμακρη ένταση. Σύντομα όμως αυτή μεταβάλλεται στον κρότο του κεραυνού που πλησιάζει γρήγορα. Εδώ, όπως αργότερα στην αρμονική αλληλουχία της θύελλας, μας υποβάλλεται η ανησυχία και ο φόβος των ζώων που εκφράζονται από το staccato ρυθμό των βιολιών.
Ξαφνικά, η θύελλα ξεσπά απειλητική. Ο πανικός ζώων και ανθρώπων καθώς τρέχουν αναζητώντας καταφύγιο γίνεται αισθητός μέσα από τη φρενιτιώδη δραστηριότητα των εγχόρδων. Έπειτα έρχονται οι κεραυνοί - μια σειρά από δύο staccato ορχηστρικές εκρήξεις. Η πρώτη υποστηρίζεται από τα τύμπανα κάνοντας την επαναληπτική νότα να ακούγεται σα μια ηχώ - σα να αντηχούν τα βουνά.
Η δραστηριότητα εντείνεται καθώς τα ορμητικά έγχορδα και τα ρολλαρίσματα των τυμπάνων αυξομειώνονται, ενώ οι σποραδικές φράσεις ανάμεσα στα βιολιά και τα ξύλινα πνευστά κλιμακώνονται. Το χάος επικρατεί. Ενώ τα έγχορδα ανυψώνονται και βυθίζονται σε ταυτοφωνία σα θυελλώδης άνεμος, ένα διαπεραστικό πίκολο αναδύεται σα χύτρα που βράζει. Εν τω μεταξύ, συγκρατημένες ριπές της ορχήστρας θυμίζουν μια καταρρακτώδη βροχή.
Εντέλει η θύελλα υποχωρεί, οι κεραυνοί γίνονται μια απόμακρη βουή, από την οποία αναδύεται μια υμνητική μελωδία - ένα ευχαριστήριο τραγούδι.



Η θύελλα υποχωρεί, βοώντας μακριά πάνω από τους λόφους και ο ήλιος ξαναβγαίνει. Το κλαρινέτο και κατόπιν το κόρνο αναγγέλλουν τις αρχικές νότες ενός καινούριου θέματος. Το κομμάτι αυτό που είναι ίσως το πιο επνευσμένο και όμορφο της συμφωνίας, Allegretto, ονομάζεται "Το τραγούδι του βοσκού: Αισθήματα ευτυχίας και Ευγνωμοσύνης μετά τη θύελλα".

1 σχόλιο:

  1. οτι και να πω θα ειναιλιγο γιατι ειναι δυσκολο να περιγραψω με ακριβεια τα συναισθηματα οταν ακουω τη μουσικη του εκτος οτι απο εκεινον ξεκινησα να ακουω κλασσικη μουσικη...Κορυφαιος μουσικος που μπορει να σε ταξιδεψει στο μαγικο κοσμο της μουσικης..............

    ΑπάντησηΔιαγραφή