Τετάρτη, 26 Οκτωβρίου 2011

Μπετόβεν - Σονάτα για πιάνο αρ.14 σε Ντο# ελάσσονα, "Του Σεληνόφωτος", Έργο 27, αρ.2

 

Η ιδιοφυία του Μπετόβεν ως συνθέτη ακτινοβολεί μέσα από τα γνώριμα θέματα αυτής της πασίγνωστης σονάτας. Μεταφέρει σε ένα μόνο όργανο, ολόκληρη τη συναισθηματική δύναμη των συμφωνιών του.
Ο Μπετόβεν συνέθεσε τη σονάτα αυτή το 1801, προτού χάσει την ακοή του. Λέγεται ότι την αφιέρωσε στον πρώτο του έρωτα, την Κόμισσα Τζουλιέτα Γκουιτσάρντι και η εξέλιξη των αισθημάτων της, από τη γαλήνη στην ταραχή και την ένταση, ίσως αντανακλούν αυτή τη σχέση, η οποία τελείωσε όταν εκείνη παντρεύτηκε κάποιον άλλο.
Ο ίδιος ο Μπετόβεν δεν ονόμασε τη σονάτα "Σεληνόφως" - η περιγραφή αυτή προήλθε αργότερα από κάποιον Γερμανό ποιητή στον οποίο, το πρώτο μέρος του έργου θύμιζε σκηνές σεληνόφωτος στα ήρεμα νερά της Λίμνης της Λουκέρνης στην Ελβετία. Από εδώ προέρχεται άλλωστε, η οικουμενικά αποδεκτή σύγκριση της μουσικής με τη ρυτιδιασμένη επιφάνεια του νερού που την αναταράζει ξαφνικά μια ορμητική θύελλα.
Ασφαλώς, αυτό ανταποκρίνεται στο είδος της εικόνας που θα μπορούσε να έχει "ζωγραφίσει" ο Μπετόβεν με τη μουσική του.

Το πρώτο μέρος ξεκινά με το γνώριμο θέμα μιας ροής χωρίς ραφές "τριήχων", με ένα κανονικό ρυθμικό υπόστρωμα του μπάσου ή του αριστερού χεριού. Το αποτέλεσμα είναι εκείνο της ρυτιδιασμένης επιφάνειας του νερού με μια αίσθηση άμπωτης και παλίρροιας που υποβόσκει. Η γνώριμη μελωδία διαπερνά ολόκληρο το μέρος και εισάγει ένα αίσθημα σχεδόν εκστατικής γαλήνης.

Το δεύτερο μέρος λύνει τα μάγια με τον ελαφρότερο και γρηγορότερο βηματισμό του. Η διάθεση παραμένει ήσυχη, αλλά ο τόνος είναι περισσότερο μετρημένος και τολμηρός. Σχεδόν στο τέλος του μέρους, η μουσική δυναμώνει και γίνεται πιο απειλητική σαν να προοιωνίζει ένα αιφνίδιο τέλος της γαλήνιας ατμόσφαιρας. Έπειτα ησυχάζει ξανά προοδευτικά, σαν να αναμένει το ανέφικτο.



Υπάρχει μια αστραπιαία μεταβολή του ρυθμού στο τελικό μέρος όπου η απειλή διαρρηγνύει την επιφάνεια και μουσικά ελευθερώνεται η κόλαση. Η μανία που εκτινάσσεται ανελέητα στα πλήκτρα, συμβολίζει τη βία της θύελλας πάνω στο ατάραχο μέχρι πρότινος νερό.
Ο ρυθμός καθησυχάζει μόνο για μια στιγμή, έπειτα ξανασυσσωρεύει ένταση για το τελικό ξέσπασμα πριν την απότομη κατάληξη. Το αποτέλεσμα είναι εκείνο της αποδέσμευσης μιας τρομερής ενέργειας που την ακολουθεί η εκτόνωση.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου