Παρασκευή, 30 Σεπτεμβρίου 2011

Σοπέν - Κοντσέρτο για πιάνο αρ.2 σε φα ελάσσονα

Το κοντσέρτο αυτό του Σοπέν διαφέρει σημαντικά σε ύφος από το Κοντσέρτο αρ.1, που είναι ρομαντικό και ξεχειλίζει από συναίσθημα. Το Κοντσέρτο αρ.2 σε φα ελάσσονα, είναι ωριμότερο και η έκφραση του συναισθήματος περισσότερο συγκρατημένη και ίσως καταπιεσμένη. Παρόλα αυτά τα συναισθήματα είναι πολύ προφανή, λες και στην προσπάθειά του να τα κρύψει, ο Σοπέν τα κάνει δυνατότερα.

Το πρώτο μέρος, Maestoso, ξεκινά με μια ήσυχη μελωδία βιολιών και χαμηλότερων εγχόρδων που βαθμιαία δυναμώνει και κλιμακώνεται στο ρυθμό των κρουστών. Τα ξύλινα πνευστά εμφανίζονται απαλά ακολουθούμενα από τα βιολιά. Το πιάνο, αρχικά γαλήνιο, κινείται γρήγορα ανάμεσα σε επιβλητικές και ήρεμες μελωδίες.
Αυτή η εναλλαγή της διάθεσης συνεχίζεται και ο τόνος παραμένει επιφυλακτικός μέχρι το τέλος. Κατόπιν το συγκρατημένο για πολύ συναίσθημα εκτινάσσεται σε μια ηχητική δίνη από το σύνολο της ορχήστρας, ιδιαίτερα από το δυνατό ρυθμό των κρουστών.
Μετά τη θύελλα, σιωπή. Το πιάνο παίζει απαλά, μόλις που ακούγεται. Το μέρος καταλήγει με ένα κατηγορηματικό σχόλιο - η αταραξία επανέρχεται.


Το δεύτερο μέρος, Larghetto, δεν μπορεί να συγκρατήσει το συναίσθημά του. Η μουσική είναι αρχικά υμνητική, καθώς το πιάνο αναδύεται από τα βάθη του μπάσου του και εισέρχεται σε μια στοχαστική διάθεση. Απαλά βιολιά αντηχούν την ευγένεια και ο τόνος γίνεται ευκρινώς νοσταλγικός, σαν να ανακαλεί αισθήματα χαμένα από καιρό. Ο βηματισμός του πιάνου επιταχύνεται, ξαναφέρνοντας τις σκέψεις στο παρόν, αλλά με τα θλιμμένα βιολιά να μας θυμίζουν πάντα ότι το παρελθόν δεν είναι ποτέ πολύ μακριά.



Το τρίτο μέρος, Allegro vivace, είναι πολύ πιο ζωηρό, με το πιάνο να οδηγεί την ορχήστρα μέσα από ένα φάσμα περισσότερο χαλαρής διάθεσης. Ο τόνος είναι αισθητά πιο χαρούμενος, μολονότι υπάρχουν ανεπαίσθητες αναλαμπές της στοχαστικής διάθεσης του προηγούμενου μέρους. Αυτές περιορίζονται από ένα κρεσέντο (κορύφωση) των εγχόρδων και των χάλκινων πνευστών, μια σύντομη φανφάρα της τρομπέτας και ένα εύθυμο πιάνο που οδηγεί ευτυχισμένα το σύνολο της ορχήστρας σε μια σχεδόν θριαμβική κορύφωση. Έπειτα το πιάνο τελειώνει μόνο του, ήσυχα, και το κοντσέρτο καταλήγει εκεί όπου άρχισε, με τα συναισθήματά του υπό πλήρη έλεγχο.

Δευτέρα, 19 Σεπτεμβρίου 2011

Anglaise (αγγλέζ)

Στα γαλλικά σημαίνει "αγγλικός". Μουσικός όρος που χαρακτηρίζει μερικούς χορούς αγγλικής προέλευσης, που γνώρισαν μεγάλη φήμη στην Ευρώπη κατά τους 17ο και 18ο αιώνες.

Με έντονη ρυθμική ανάπτυξη και με ζυγό ή μονό ρυθμό, οι χοροί anglaise απαιτούσαν από τους χορευτές διάταξη σε σχήμα αλυσίδας.

Στον 18ο αιώνα, ο όρος χρησιμοποιήθηκε σποραδικά στην καθαρά ενόργανη μουσική και μπήκε στη σουίτα (Γ.Σ.Μπαχ, Τρίτη γαλλική σουίτα).



Ave Maria (Άβε Μαρία)

Προσευχή στην Παρθένο, που αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο μέρος προέρχεται από το Ευαγγέλιο (Λουκάς 1,28 και 42) και το δεύτερο μέρος προστέθηκε μόνο κατά τον ΙΓ΄αιώνα (στο τέλος από τη "Σάντα Μαρία"). Για αυτόν το λόγο, ολόκληρο το κείμενο μελοποιείται μόνο σε σχετικά όψιμη εποχή. Κυρίως οι μεγάλοι συνθέτες πολυφωνικής μουσικής του ΙΣΤ' αιώνα (Ζ.Ντεπρέ, Ο.ντιΛάσο, Π.Λ.ντα Παλεστρίνα, Ζ.Αρκαντέλτ, Κ.Μοντεβέρντι και άλλοι) μαγεύτηκαν από αυτή την προσευχή, από την οποία μας πρόσφεραν θαυμάσια δείγματα.
Η προσευχή ξαναγύρισε στο αποκορύφωμα της δόξας της το 1800, όταν ο Φ.Σούμπερτ μελοποίησε μια Άβε Μαρία. Ενδιαφέρουσα επίσης είναι η 'Αβε Μαρία του Γκουνό, που μελοποιήθηκε πάνω στην αρμονική βάση ενός πρελούντιου του Γ.Σ.Μπαχ. Ο Βέρντι επίσης μελοποίησε την προσευχή στα έργα του: Οι Λομβαρδοί στην πρώτη σταυροφορία και Οθέλλος.