Σάββατο, 30 Απριλίου 2011

Μότσαρτ - Κοντσέρτο για κόρνο και ορχήστρα σε Μι ύφεση μείζονα, Κ417

- Allegro maestoso
- Andante
- Rondo

Την εποχή κατά την οποία ο Μότσαρτ εργαζόταν ως ανεξάρτητος μουσικός στη Βιέννη στις αρχές του 1780, συνέθεσε το πρώτο του κοντσέρτο για κόρνο. Έδωσε στο όργανο αυτό μια πλεονεκτική θέση, τοποθετώντας το στο επίκεντρο μιας πλήρους ορχήστρας και άνοιξε με αυτόν τον τρόπο το δρόμο για την προβολή του κόρνου σε άλλα κοντσέρτα διαφόρων συνθετών.

Το κόρνο διαθέτει ένα αρκετά περιορισμένο φάσμα, αλλά ο Μότσαρτ εξερευνά τις δυνατότητές του, αντιπαραβάλλοντας τις στο φόντο μιας πλήρους ορχήστρας. Τα έγχορδα ανοίγουν το Allegro maestoso με μια πλατιά μελωδία που οδηγεί σε ένα δεύτερο θέμα. Τα ξύλινα πνευστά ακούγονται καθαρά. Το κόρνο εμφανίζεται με μια νέα μελωδία η οποία διακοσμείται από τα έγχορδα στο φόντο. Ακολουθεί μια άλλη μελωδία του κόρνου - αυτή τη φορά τα βιολιά και το κόρνο την παίζουν μαζί. Το αποτέλεσμα είναι η παραγωγή ενός μάλλον ασυνήθιστου τόνου. Η καθησυχαστική είσοδος ολόκληρης της ορχήστρας οδηγεί σε τρεις μακριές νότες του κόρνου, οι οποίες επαναφέρουν τη μουσική στα εναρκτήρια θέματα.
Allegro maestoso:


Μια αργή ορχηστρική εισαγωγή ανοίγει το Andante οδηγώντας στο εναρκτήριο σόλο. Εδώ το κόρνο βρίσκεται στην πιο λυρική του διάθεση. Η μουσική είναι εκφραστική, χωρίς ποτέ να υπερβαίνει τον απαλότατο τόνο, ενώ η απλή εναλλαγή των δύο θεμάτων χαρίζει ομορφιά στο κομμάτι.
Andante:


Το Rondo προβάλλει ένα επανερχόμενο θέμα που διανθίζεται από άλλα θέματα και ιντερλούδια. Ο ρυθμός είναι φωτεινός και λικνιστικός. Η ορχήστρα επαναλαμβάνει τη μελωδία του εναρκτήριου κόρνου, την οποία ακολουθεί αμέσως μια δεύτερη μελωδία. Η ιδέα διευρύνεται, η μουσική σταματά και το πρώτο θέμα ξαναπαίζεται. Επαναλαμβανόμενες νότες του κόρνου οδηγούν την ορχήστρα σε ένα σκοτεινότερο σημείο, αλλά όχι για πολύ. Η μουσική επιστρέφει στην εναρκτήρια μελωδία, ενώ ένα άλλο ιντερλούδιο οδηγεί σε μια μάλλον περίεργη παραλλαγή της ίδιας μελωδίας. Η μελωδία διστάζει και σταματά δύο φορές, αλλά τελικά η μουσική επιταχύνεται και η εναρκτήρια μελωδία ακούγεται άλλη μια τελευταία φορά.
Rondo:

Πέμπτη, 28 Απριλίου 2011

Μέντελσον - γαμήλιο εμβατήριο

από τη Σκηνική Μουσική για το "Όνειρο Καλοκαιρινής Νύχτας", Έργο 61

Ο Μέντελσον συνέθεσε την εισαγωγή για το Σαιξπηρικό έργο το 1826, όταν ήταν μόλις 17 χρονών. Ήταν ωστόσο τον Οκτώβριο του 1843 που προσέθεσε διάφορα μέρη μουσικής για μια παράσταση του έργου στο Πότσνταμ, κοντά στο Βερολίνο. Και τα 11 μέρη είχαν τεράστια επιτυχία. Πράγματι, αποτελεί σημείο της ιδιοφυΐας του Μέντελσον ότι παρά τη μεσολάβηση 17 χρόνων, το ύφος των ύστερων συνθέσεων της σκηνικής μουσικής είναι απολύτως συνεπές με εκείνο της εισαγωγής.
Το "Γαμήλιο Εμβατήριο" παίζεται μετά το τέλος της IV πράξης και πανηγυρίζει τον ταυτόχρονο γάμο τριών ζευγαριών. Σήμερα, το Γαμήλιο Εμβατήριο είναι η μελωδία που συνοδεύει σχεδόν αποκλειστικά κάθε γαμήλια τελετή.

Αρχίζει με μια φανφάρα και έπειτα βυθίζεται μεγαλοπρεπώς στην εξαίρετη λιτανεία που έχει συνοδεύσει τόσους και τόσους γάμους.
Ένα ελαφρύτερο, λιγότερο επιβλητικό εμβατήριο συνεχίζει σα να διασχίζουν το ναό οι ίδιες οι νεράιδες του Σαιξπηρικού έργου. Η τελετουργική μουσική επαναλαμβάνεται άλλες δύο φορές, διανθισμένη με ένα ευγενικότερο, λυρικότερο τμήμα.
Η τελευταία επανάληψη ακούγεται από μακριά και σβήνει σταδιακά μέχρι να γίνει εντελώς ανεπαίσθητη μέσα στο τρεμοφέγγισμα της αιθέριας μουσικής που εκπέμπουν τα ξύλινα πνευστά.


Τετάρτη, 27 Απριλίου 2011

Τρίγωνο

 

Το δημοφιλές αυτό όργανο αποτελείται από μια ατσάλινη ράβδο λυγισμένη σε σχήμα ισοσκελούς τριγώνου, με τη μια γωνία του ανοιχτή. Οι πλευρές του κοινού ορχηστρικού οργάνου είναι περίπου 15-18cm κάθε μια, μολονότι μερικές φορές οι συνθέτες χρησιμοποιούν διάφορα μεγέθη. Το τρίγωνο παίζεται με έναν κρούστη από μέταλλο όμοιο με αυτό του τριγώνου - για απαλότερο ήχο χρησιμοποιείται η μπαγκέτα του τυμπάνου.
Το τρίγωνο πρωτοεμφανίζεται τον 10ο αιώνα. Αρχικά το χρησιμοποιούσαν στις εκκλησιαστικές γιορτές και συνήθως συνδεόταν με τη θρησκευτική τέχνη.
Τα πρώτα τρίγωνα δεν είχαν "ανοιχτή" κατάληξη. Συνήθως στη ράβδο τους ήταν περασμένοι χαλαρά μέχρι και πέντε μεταλλικοί κρίκοι. Οι κρίκοι προσέθεταν έναν μεταλλικό κουδούνισμα στον ήχο του οργάνου. Αυτό το είδος τριγώνου διατηρήθηκε μέχρι τον 19ο αιώνα και αντικαταστάθηκε από το σημερινό τρίγωνο.
Στα τέλη του 18ου αιώνα χρησιμοποιούσαν το τρίγωνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις - όπως λ.χ. στην αποκαλούμενη "Τουρκική" μουσική. Έτσι ονομαζόταν η μουσική που περιείχε κρουστά στο ύφος της στρατιωτικής μπάντας. Τον 19ο αιώνα το όργανο έγινε σταδιακά μέλος της ορχήστρας. Αν παιχτεί απαλά, ομορφαίνει και το πιο γαλήνιο μέρος με τον αργυρόφωνο ήχο του.

ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΤΟ ΤΡΙΓΩΝΟ
Το τρίγωνο κρατιέται με ένα ή περισσότερα δάχτυλα από μια λεπτή θηλιά φτιαγμένη από ζωικό έντερο, δέρμα ή πλαστικό. Άλλοτε κρεμιέται σε κάποια βάση μαζί με άλλα κρουστά του είδους του. Ο κρούστης κρατιέται στο άλλο χέρι. Όταν ο εκτελεστής πρέπει να παίξει πολλές νότες στη σειρά μπορεί να χρησιμοποιήσει δύο κρούστες. Στην περίπτωση αυτή το τρίγωνο πρέπει να είναι κρεμασμένο σε μια βάση, ώστε χέρια του εκτελεστή να είναι ελεύθερα.
Είναι σημαντικό να μην εφάπτεται τίποτα με το όργανο καθώς ηχεί, ώστε να μη διακόπτεται η δόνησή του και σβήνει η αντήχησή του. Συνήθως το όργανο κρούεται στην εξωτερική  πλευρά του, αλλά όταν η μουσική είναι απαλή, χρησιμοποιείται και η κλειστή εσωτερική γωνία του. Όταν η μουσική απαιτεί γρήγορες εναλλαγές στις νότες, ο κρούστης κτυπά από πλευρά σε πλευρά - όσο μεγαλύτερη είναι η γωνία τόσο δυνατότερος είναι ο ήχος.


Πέμπτη, 21 Απριλίου 2011

Ντεμπισί - πρελούδιο στο απόγευμα ενός φαύνου

 

Όταν το ορχηστρικό αυτό έργο πρωτοπαρουσιάστηκε το 1894, προκάλεσε ισχυρές επικρίσεις, ότι δεν έχει μορφή και δεν ακολουθεί καμιά γνωστή παράδοση. Διαθέτει μια ονειρική ποιότητα, όπου οι μελωδίες συναντώνται σε μια αέναη, ανέμελη κίνηση.

Το έργο αυτό αποτελεί το πρώτο χαρακτηριστικό και σημαντικό ορχηστρικό έργο του συνθέτη. Πηγή της έμπνευσης αποτέλεσε ένα ποίημα του συμπατριώτη του ποιητή Στεφάν Μαλαρμέ, το οποίο περιγράφει την ατμόσφαιρα αλλά και το σκηνικό ενός μυθικού φαύνου που αποκοιμιέται κι ονειρεύεται σε ένα ξέφωτο του δάσους, ένα ζεστό, πνιγηρό καλοκαιριάτικο απόγευμα.

Αρχίζει με ένα μακρύ σόλο του φλαόυτου, οργάνου που ο Ντεμπισί αγαπούσε επειδή για αυτόν υπέβαλλε τον απόμακρο και χαμένο μυθικό κόσμο. Η εναρκτήρια μελωδία του φλάουτου ή τμήματά της, επανέρχονται σε όλη τη διάρκεια του έργου, παιγμένα εναλλάξ από τα έγχορδα και τα ξύλινα πνευστά. Ο όγκος της μουσικής αυξομειώνεται χωρίς ποτέ να διαταράσσει τη βασική διάθεση της ζεστασιάς και της χαύνωσης.

Ακούστε επίσης το σύντομο αρμονικό τμήμα που παίζουν απαλά τα πνιχτά κόρνα. Αυτού του είδους η γραφή διέκρινε τον Ντεμπισί ως έναν από τους πιο εμπνευσμένους ενορχηστρωτές. Αναμειγνύει τις τονικές ποιότητες των διαφόρων οργάνων, όπως ο ζωγράφος αναμειγνύει τα χρώματα στην παλέτα του.


Τετάρτη, 20 Απριλίου 2011

Μότσαρτ - Κοντσέρτο για κλαρινέτο σε Λα μείζονα, Κ622

- Allegro
- Adagio
- Rondo

Ο Μότσαρτ έγραψε το κοντσέρτο αυτό τον Οκτώβριο του 1791, έξι μόλις εβδομάδες πριν το θάνατό του και αυτή ήταν και η τελευταία οργανική του σύνθεση. Γράφτηκε για τον περίφημο βιρτουόζο κλαρινετίστα Άντον Στάντλερ, για τον οποίον ο Μότσαρτ είχε γράψει αρκετά κομμάτια στη διάρκεια των προηγούμενων πέντε χρόνων.
Το κλαρινέτο ήταν ένα σχετικά καινούριο όργανο, με ζωή μικρότερη του αιώνα. Αρχικά ο Μότσαρτ συνέθεσε για το "μπάσετ" κλαρινέτο, μια παραλλαγή σε υψηλότερο τόνο που είχε αναπτύξει ο ίδιος ο Στάντλερ. Το κοντσέρτο μεταγράφηκε για το κανονικό κλαρινέτο μετά το θάνατο του Μότσαρτ. Η εκδοχή του για το μπάσετ κλαρινέτο αποκαταστάθηκε μόλις το 1960.

Το γνώριμο θέμα
Το κοντσέρτο διαιρείται σε τρία μέρη και οι αλλαγές της διάθεσης ακολουθούν καθαρά τη διαίρεση αυτή. Στο πρώτο μέρος, το Allegro, το γνώριμο θέμα προβάλλεται από το κλαρινέτο και δύο βιολιά. Βαθμιαία, άλλα όργανα - τα φαγκότα, τα κόρνα, τα φλάουτα και περισσότερα βιολιά - ενώνονται και το θέμα επαναλαμβάνεται με τον πλήρη όγκο ολόκληρης της ορχήστρας.
Η αναταραχή σβήνει αφήνοντας το κλαρινέτο και δυο βιολιά να συνεχίσουν το θέμα, και υπάρχει ένα είδος διαλόγου ανάμεσα σε αυτά και τις βιόλες. Για άλλη μια φορά η ορχήστρα τα προλαβαίνει με ένα κύμα επιβλητικών, άγριων σκιρτημάτων.
Το κλαρινέτο προηγείται σταθερά μόνο, είτε αλλάζοντας κατεύθυνση με διαφορετικές μελωδίες ή επαναλαμβάνοντας τα γνώριμα θέματα σε τόνους που είναι άλλοτε χαρμόσυνοι και άλλοτε ευγενικοί και σκεπτικοί.
Allegro:


Στο δεύτερο μέρος, το Adagio, το κλαρινέτο επιβραδύνει το θέμα σε έναν επιβλητικότερο βηματισμό, αποτυγχάνοντας να φτάσει στα ίδια χαρμόσυνα ύψη όπου είχε ανέλθει λίγο πριν. Ο τόνος γίνεται στοχαστικός, σχεδόν μελαγχολικός και μοιάζει να μεταφέρει τα συναισθήματα ενός ανθρώπου που γνωρίζει ότι πρόκειται να πεθάνει. Σε μια φάση η διάθεση είναι καθαρά θρησκευτική, έπειτα υποχωρεί σαν να αναγνωρίζει ότι απομακρύνθηκε επικίνδυνα.
Adagio:


Το τρίτο μέρος, το Rondo, ανασύρει τον ελαφρότερο τόνο του πρώτου μέρους. Το κλαρινέτο φαίνεται να αναστενάζει με ανακούφιση που διάβηκε μια σκοτεινή περίοδο σχετικά άθικτο. Παρόλα αυτά έχει πληρώσει κάποιο τίμημα: η διάθεση δεν είναι τόσο ελαφριά αλλά βέβαιη - σαν να υποχώρησε η νεανική ορμή εμπρός στην ωριμότητα. Ο τόνος στο τέλος είναι περισσότερο συμφιλιωμένος και το κοντσέρτο τελειώνει με μια καθησυχαστική διάθεση.
Rondo:

Κυριακή, 17 Απριλίου 2011

Μπετόβεν - Σημαντικά έργα

 

Συμφωνίες:
Αρ. 3 σε Μι ύφεση μείζονα "Ηρωική", Έργο 55
Αρ. 4 σε Σι ύφεση μείζονα, Έργο 60
Αρ. 5 σε Ντο ελάσσονα, 'Εργο 67
Αρ. 6 σε Φα μείζονα, "Ποιμενική", Έργο 68
Αρ. 7 σε Λα μείζονα, Έργο 92
Αρ. 8 σε Φα μείζονα, Έργο 93
Αρ. 9 σε Ρε ελάσσονα "Χορωδιακή", Έργο 125

Κοντσέρτα:
Για πιάνο:
Αρ. 3 σε Ντο ελάσσονα, Έργο 37
Αρ. 4 σε Σολ μείζονα, Έργο 58
Αρ. 5 σε Μι ύφεση μείζονα, "Αυτοκρατορικό", Έργο 73

Κοντσέρτο για βιολί σε Ρε μείζονα, Έργο 61
"Τριπλό" Κοντσέρτο σε Ντο μείζονα, Έργο 56

Σονάτες για πιάνο:
Αρ. 8 "Παθητική", Έργο 13
Αρ. 14 "Του Σεληνόφωτος", Έργο 27
Αρ. 23 "Απασιονάτα", Έργο 57
Αρ. 26 "Του Αποχαιρετισμού", 'Εργο 81α

Μουσική Δωματίου:
Σονάτα για βιολί σε Φα μείζονα "Της Ανοίξεως", Έργο 24
Σονάτα για βιολί σε Λα μείζονα "Kreutzer", 'Εργο 47
Τρίο για πιάνο σε Σι ύφεση μείζονα "Του Αρχιδούκα", Έργο 97
Κουαρτέτα "Rasoumovsky", Έργο 59

Χορωδιακά:
Χορωδιακή Φαντασία, Έργο 80
Λειτουργία σε Ρε μείζονα, Έργο 123 "Missa Solemnis"

Όπερα:
Φιντέλιο

Σάββατο, 16 Απριλίου 2011

Μότσαρτ - Μικρή νυχτερινή μουσική (Eine Kleine Nachtmusik)

- Allegro- Romanza - Andante
- Menuetto - Allegretto
- Rondo - Allegro

Η σερενάτα αυτή που γράφτηκε για κουαρτέτο εγχόρδων και κοντραμπάσο, ολοκληρώθηκε στις 10 Αυγούστου του 1787, τη χρονιά που ο Μότσαρτ διορίστηκε αυλικός μουσικός. Τη συνέθεσε ως ψυχαγωγικό έργο και ειδικότερα ως έργο για μετά το δείπνο, όπως άλλωστε υπονοεί και η ονομασία "Μικρή Νυχτερινή Μουσική". Αρχικά υπήρχαν πέντε μέρη, αλλά το ένα, το δεύτερο, έχει χαθεί. Προφανώς το αφαίρεσε ο ίδιος ο Μότσαρτ πριν από τη δημοσίευση.

Το κομμάτι αυτό αποτελεί το καλύτερο παράδειγμα συναισθηματικής γαλήνης και ελαφράδας, που χαρακτηρίζει άλλωστε πολλά έργα του Μότσαρτ. Γράφτηκε ως βραδινό ψυχαγωγικό έργο με καταπραϋντικό χαρακτήρα και γι΄αυτό αποφεύγει την έκπληξη των ηχηρών εκρήξεων της μουσικής. Το Allegro ξεκινά με μια φανφάρα εγχόρδων που οδηγεί αμέσως σε μια ρέουσα μελωδία του βιολιού. Μια σύντομη παύση προετοιμάζει το έδαφος για το ευγενικότερο δεύτερο θέμα. Η εναρκτήρια μουσική επαναλαμβάνεται και η φανφάρα επιστρέφει, οδηγώντας τη μουσική σε ένα διαφορετικό και παράξενο τόνο. Αυτό δεν διαρκεί εντούτοις πολύ και η εναρκτήρια μουσική επιστρέφει στον γνωστό τόνο.
Allegro:


Ο τίτλος του δεύτερου μέρους, Romanza, υποδηλώνει αμέσως τη χαλαρή δομή του κομματιού. Τα έγχορδα εισάγουν την εναρκτήρια μελωδία και έπειτα μια νέα ιδέα εισάγεται που αναγγέλλεται από τέσσερις νότες στακάτο. Μετά την επιστροφή στην πρώτη μελωδία μια ξαφνική μεταβολή της διάθεσης εισάγει ένα ντουέτο ανάμεσα στο βιολί και το τσέλο και εδώ εμφανίζεται μια αγωνιώδης μελωδία. Η εναρκτήρια μουσική επιστρέφει μια ακόμη φορά και οδηγεί το κομμάτι σε μια ήσυχη κατάληξη.
Romanza:


Το επιβλητικό Menuetto e trio προσφέρει μια πλήρη αντίθεση. Το πρώτο βιολί καθοδηγεί σε όλη τη διάρκεια και η μουσική ρέει καθώς το τσέλο και το κοντραμπάσο ακολουθούν τις μελωδίες.

Τα βιολιά αρχίζουν το τελικό, γρήγορο μέρος, το Rondo allegro, με ένα θέμα παρόμοιο με τη φανφάρα του πρώτου μέρους. Μια δεύτερη μελωδία που αποτελείται από ξεχωριστές νότες με ένα άνετο δεύτερο μέρος διακρίνεται και εμφανίζεται ένα ευδιάκριτο αίσθημα απροσδόκητου. Αλλά γρήγορα, αναγνωρίσιμες μελωδίες επιστρέφουν και στα τελικά μέτρα οι μελωδίες μοιράζονται σε όλα τα όργανα.
Menuetto e trio:
Rondo allegro (2.18'):

Παρασκευή, 15 Απριλίου 2011

Σοπέν - Σημαντικά έργα (5)

 


Πιάνο και ορχήστρα:
  • Κοντσέρτο αρ.1 σε Μι ελάσσονα, Έργο 11
  • Κοντσέρτο αρ.2 σε Φα ελάσσονα, Έργο 21
  • Παραλλαγές στο La ce darem le mano, Έργο 2
  • Μεγάλη Φαντασία σε Πολωνέζικες Μελωδίες, Έργο 13
  • Rondo της Κρακοβίας, Έργο 14
  • Andante Spianato και Grande Polonaise Brilliante, 'Εργο 22

Σονάτες για πιάνο:
  • Σε Ντο ελάσσονα, Έργο 4
  • Σε Λα ύφεση ελάσσονα, Έργο 35
  • Σε Λα ελάσσονα, Έργο 58

Έργα για πιάνο:
  • 4 Μπαλάντες
  • 4 Σκέρτσα
  • 27 Σπουδές
  • 19 Νυχτερινά
  • 25 Πρελούδια
  • 14 Βαλς
  • 10 Πολωνέζες
  • 55 Μαζούρκες
  • Improptus
  • Φαντασία Improptu
  • Bolero
  • Berceuse
  • Ταραντέλες
  • Βαρκαρόλες
  • Allegro de Concert
  • Φαντασία
  • Ecossaises

Μουσική Δωματίου:
  • Για πιάνο: Τρίο, Έργο 8
  • Για τσέλο: Σονάτα σε Σολ ελάσσονα, Έργο 65
  • Για πιάνο και τσέλο: Εισαγωγή και Πολωνέζα, Έργο 3

Τραγούδια:
  • 17 Πολωνέζικα Τραγούδια, Έργο 74

Τετάρτη, 13 Απριλίου 2011

Σοπέν - Φαντασία Impromptu σε Ντο δίεση ελάσσονα, Έργο 66

Ο Σοπέν συνέθεσε και ελαφρά κομμάτια "salon", μια ονομασία η οποία αναφέρεται στις συναθροίσεις των σαλονιών όπου και εκτελούνταν. Ο Σοπέν προτιμούσε να παίζει σε σπίτια φίλων του. Δεν του άρεσε να εμφανίζεται εμπρός σε μεγάλο κοινό, πράγμα που συνέβη μόνο 30 φορές σε όλη του τη ζωή. Συνέθεσε τη Φαντασία Impromptu το 1835, αλλά την κράτησε αδημοσίευτη για πολλά χρόνια επειδή πίστευε ότι μοιάζει με τη σύνθεση άλλου συνθέτη.

Από όλα τα Impromptus του Σοπέν, η Φαντασία Impromptu είναι η πιο δημοφιλής. Το συναισθηματικό και υφολογικό της φάσμα ποικίλει σε μεγάλο βαθμό, κινούμενο από μια ελαφριά και ευφυή δεξιοτεχνική εισαγωγή σε ένα λυρικό και ρομαντικό δεύτερο θέμα. Στο τέλος, το πρώτο γρήγορο εισαγωγικό μέρος, επανέρχεται με γρήγορες ορμητικές ριπές στην επιφάνεια, ενώ από κάτω επανεμφανίζεται το ρομαντικό θέμα - αυτή τη φορά στο χαμηλότερο μέρος για το αριστερό χέρι.

Δευτέρα, 11 Απριλίου 2011

Μότσαρτ - σημαντικά έργα

 

Όπερες:
  • Ντον Τζοβάνι, Κ527
  • Οι Γάμοι του Φίγκαρο, Κ492
  • Ο Μαγικός Αυλός, Κ620
  • Έτσι Κάνουν Όλες, Κ588

Χορωδιακά έργα:
  • Requiem σε Ρε ελάσσονα, Κ626

Συμφωνίες:
  • Αρ.35 σε Ρε μείζονα, Κ385 "Haffner"
  • Αρ.36 σε Ντο μείζονα, Κ425 "Linz"
  • Αρ.38 σε Ρε μείζονα, Κ504 "Prague"
  • Αρ.40 σε Σολ μείζονα, Κ550
  • Αρ.41 σε Ντο μείζονα, Κ551 "του Διός"

Κοντσέρτα για πιάνο:
  • Αρ.20 σε Ρε ελάσσονα, Κ466
  • Αρ.21 σε Ντο μείζονα, Κ467
  • Αρ.23 σε Λα μείζονα, Κ488
  • Αρ.26 σε Ρε μείζονα, Κ537 "Coronation"

Κοντσέρτα για βιολί:
  • Αρ.3 σε Σολ μείζονα, Κ216
  • Αρ.4 σε Ρε μείζονα, Κ218
  • Αρ.5 σε Λα μείζονα, Κ219

Κοντσέρτο για φλάουτο και άρπα:
  • σε Ντο μείζονα, Κ299

Κοντσέρτα για κόρνο:
  • Αρ.3 σε Μι μείζονα, Κ447
  • Αρ.4 σε Μι μείζονα, Κ495

Κοντσέρτο για κλαρινέτο:
  • σε Λα μείζονα, Κ622

Μουσική δωματίου:
  • Κουαρτέτο εγχόρδων Αρ.17 σε Σε ύφεση μείζονα, Κ458
  • Κουαρτέτο εγχόρδων Αρ.18 σε Λα μείζονα, Κ464
  • Κουαρτέτο εγχόρδων Αρ.19 σε Ντο μείζονα, Κ465
  • Κουιντέτο για κλαρινέτο σε Λα μείζονα, Κ581

Σάββατο, 9 Απριλίου 2011

Σοπέν - Σπουδή σε Ντο ελάσσονα, έργο 10, αρ.12, "Επανασταστική"


Η "Επαναστατική" Σπουδή γράφτηκε αφού ο Σοπέν
πληροφορήθηκε ότι η εξέγερση των Πολωνών του
1830 είχε συντριβεί από τα ρωσικά στρατεύματα.
Έχει ειπωθεί για τις Σπουδές του Σοπέν ότι "είναι τόσο απρόσιτες για το μουσικό χωρίς δεξιοτεχνία όσο είναι και για τον δεξιοτέχνη χωρίς μουσικότητα". Οπωσδήποτε η "Επαναστατική" Σπουδή ωθεί τον πιανίστα στα όριά του.

Αλλά η τεχνική πολυπλοκότητα δεν επισκιάζει ούτε για μια στιγμή τη μουσική πλημμυρίδα.
Πάνω από το ταραγμένο μέρος του αριστερού χεριού, το συναίσθημα και η μελωδία διασχίζουν την καταιγίδα σαν το απείθαρχο σκαρί στην κορφή του κύματος.

Ο Σοπέν σχεδίασε το κομμάτι αυτό ως άσκηση για πιάνο ή σπουδή για το αριστερό χέρι. Και οι 12 σπουδές του Έργου 10 είναι επηρεασμένες από τον βιολονίστα Νικολό Παγκανίνι και τον πιανίστα Φραντς Λιστ και αφιερώνονται στον τελευταίο.

Παρασκευή, 8 Απριλίου 2011

Μότσαρτ - Συμφωνία αρ.41 "Του Διός" (Jupiter)

- Allergo vivace
- Andante cantabile
- Menuetto e trio - Allegretto
- Molto allegro

Ο Μότσαρτ συνέθεσε τρεις συμφωνίες το καλοκαίρι του 1788 στη Βιέννη, σε μια περίοδο σχετικής ευημερίας. Η δημοφιλέστερη από αυτές, "του Διός", ολοκληρώθηκε στο εκπληκτικά σύντομο χρονικό διάστημα των έξι εβδομάδων, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.
Φημίζεται για το φάσμα και την ποικιλία των μελωδιών της. Το φινάλε της συμφωνίας που είναι σε μια μορφή παρόμοια της φούγκας, συχνά αποδίδεται στο προαίσθημα του θανάτου του. Αυτό είναι ασφαλώς αμφισβητήσιμο εφόσον η μουσική του Μότσαρτ, σε αντίθεση με αυτή του Τσαϊκόφσκι, δε φημίζεται για την αυτοβιογραφική θεματολογία της.
Παρόλο που πρόκειται για την τελευταία συμφωνία του Μότσαρτ, ο θάνατός του ήταν ακόμη τρεισήμιση χρόνια μακριά.

Οκαρίνα


 
 

 
Η οκαρίνα είναι μέλος της οικογένειας των φλάουτων. Ενώ τα περισσότερα φλάουτα είναι κυλινδρικά, η οκαρίνα - γνωστη και ως "φλάουτο αγγείο" - έχει συνήθως σχήμα σφαιρικό ή ωοειδές. Οι πρώτες οκαρίνες κατασκευάζονταν από φυσικά αντικείμενα, όπως κόκκαλα ή νεροκολοκύθες, καρύδες και κοχύλια που τους είχε αφαιρεθεί το εσωτερικό. Αργότερα τα όργανα κατασκευάζονταν από πηλό, που έπαιρνε συχνά τη μορφή ζώων ή πουλιών. Το 19ο αιώνα κατασκεύαζαν μερικές φορές οκαρίνες από γυαλί ή πορσελάνη.
Στην αρχαία Αίγυπτο πίστευαν ότι το όργανο είχε μαγικές ιδιότητες. Η οκαρίνα προσαρμοζόταν στο στόμα την ώρα του τραγουδιού, προκαλώντας την παραμόρφωση της φωνής. Η αρχαία κινέζικη οκαρίνα, χαουάν, επινοήθηκε κατά πάσα πιθανότητα γύρω στο 2700 π.Χ. Μετά τον 6ο αιώνα της αποδόθηκε σημαντικός ρόλος στις τελετουργίες, αν και η χρήση της ήταν κοσμητική (σε λιτανείες) παρά μουσική.
Η σύγχρονη ευρωπαϊκή οκαρίνα χρονολογείται από το 1860 περίπου. Εκείνη την εποχή, ο Ιταλός Τζουζέπε Ντονάτι πρόσθεσε ένα οργανωμένο σύστημα οπών για τον αντίχειρα και τα δάχτυλα στο αρχικό λαϊκό φλάουτο, που είχε το σχήμα πουλιού. Από τότε το ιταλικό όνομα του οργάνου, ocarina ("μικρή χήνα"), χρησιμοποιείται για όλα τα φλάουτα αγγεία,ασχέτως του σχήματός τους.
Κάποιες οκαρίνες γνωστές και ως "σφυρίχτρες αηδονιών", γεμίζονται με νερό. Παράγουν έναν κελαρυστό ήχο που θυμίζει τραγούδι πουλιού, δικαιολογώντας κατ΄αυτό τον τρόπο το πιο διαδεδομένο όνομα του οργάνου. Άλλα όργανα που διαθέτουν μόνο μια οπή παράγουν έναν ήχο που θυμίζει τη φωνή του κούκου, όταν η οπή ανοίγει και κλείνει. Η πασίγνωστη σφυρχτρα του διαιτητή είναι κι αυτή ένα φλάουτο αγγείο. Το αποξηραμένο μπιζέλι ή ο σβώλος από πηλό μέσα στο σώμα της σφυρίχτρας στροβιλίζεται με φόρα όταν το όργανο χρησιμοποιείται,ενισχύοντας το διαπεραστικό του ήχο.

ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ Η ΟΚΑΡΙΝΑ
Η βασική τονικότητα της οκαρίνας ελέγχεται από την ποσότητα αέρα στο εσωτερικό του οργάνου: όσο μικρότερο είναι το όργανο, τόσο οξύτερος ο ήχος. Όταν μια οπή παραμένει ακάλυπτη, αυξάνει ο τόνος. Μια μικρή οπή είναι συνήθως ίση προς ένα ημιτόνιο, μια μεγάλη ίση προς έναν τόνο. Με προσεκτικούς συνδυασμούς κάλυψης των οπών δεν έχει σημασία καθώς και η σειρά με την οποία αποκαλύπτονται. Μια βαλβίδα κουρντίσματος, τοποθετημένη στην πλατιά άκρη κάποιων οργάνων, καθιστά δυνατό το ακριβές κούρντισμα της βασικής τονικότητας: μετακινώντας τη βαλβίδα μέσα ή έξω, η ποσότητα του αέρα στο εσωτερικό του οργάνου αυξάνεται ή μειώνεται.



Πέμπτη, 7 Απριλίου 2011

Μαράκες



 
Οι μαράκες (σχεδόν πάντα χρησιμοποιούνται σε ζευγάρι) είναι ένα σημαντικό όργανο της λατινοαμερικάνικης ορχήστρας. Το ξεχωριστό θρόισμα και ο απαλός ρυθμικός τόνος φαίνεται να αναπαριστούν τις ίδιες τις κινήσεις των χορευτών.
Οι πρώτες μαράκες (γνωστές σήμερα ως shakers) ήταν κολοκύθες αποξηραμένες, των οποίων οι σπόροι κροτάλιζαν όταν κινούνταν. Αργότερα, άδειαζαν τις κολοκύθες από το περιεχόμενό τους, τις αποξήραιναν και τις γέμιζαν με μεγαλύτερου σπόρους ή χαλίκι, για να βελτιώσουν τον ήχο του οργάνου. Οι κολοκύθες εκλέγονταν συχνά με βάση το σχήμα τους - ο λαιμός μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως χερούλι του οργάνου.
Οι μαράκες ανήκουν στην κατηγορία των "άδειων κροτάλων". Συγκαταλέγονται στα αρχαιότερα όργανα και έχουν χρησιμοποιηθεί για διάφορους σκοπούς. Συσχετίστηκαν με τη μαγεία, χρησιμοποιήθηκαν σε θρησκευτικές τελετές, λειτούργησαν ως συντονιστές του ρυθμού των χορευτών και πιο πρόσφατα ως κουδουνίστρες για τα μωρά.
Το κρόταλο από κολοκύθα είναι η πιο διαδεδομένη μορφή τους. Στα μέρη όπου δε φύονται κολοκύθες, το όργανο κατασκευάζεται από άλλα υλικά. Οι κεραμικές εκδοχές είναι συνηθισμένες και συχνά τους δίνεται η μορφή ζώων. Κρόταλα κατασκευασμένα από κρανία γαλοπούλας και άγριας πάπιας έχουν βρεθεί σε ανασκαφές προϊστορικών τάφων, ενώ αποξηραμένο τομάρι ζώων γεμισμένο με βότσαλα χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν από Ινδιάνους της Βόρειας Αμερικής.
Το υλικό που χρησιμοποιείται για γέμισμα ποικίλλει και αυτό. Σε περιπτώσεις, μόνο οι σπόροι ενός συγκεκριμένου φυτού είναι αποδεκτοί - σε μέρη της Κεντρικής Αφρικής είναι το φυτό canna. Πιο πρόσφατα χρησιμοποιούνται σβόλοι πλαστικού ή ακόμα και μολυβένια σκάγια, που προσδίδουν έναν βαρύ ήχο στο όργανο.

ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ ΟΙ ΜΑΡΑΚΕΣ

Από την Κούβα
O ήχος που παράγει η μαράκα καθορίζεται από το μέγεθος του οργάνου, το υλικό της κατασκευής του, καθώς και από το βάρος και το μέγεθος των σφαιριδίων που περιέχει. Ένας συγκεκριμένος βαθμός τονικότητας μπορεί να διαφοροποιηθεί μεταξύ των οργάνων, αν και οι μαράκες δύσκολα μπορούν να φτάσουν σε τονικότητες που θα χαρακτηρίζονταν αναλυτικότερα, πέρα από "χαμηλές" ή "ψηλές".
Οι μαράκες ερμηνεύονται συνήθως με ένα τίναγμα του χεριού προς τα εμπρός, με το δεξί χέρι να ηγείται γενικά και να ερμηνεύει τα ισχυρά χτυπήματα. Κατά την ερμηνεία, ο ερμηνευτής μεταχειρίζεται συχνά πολλά όργανα διαφορετικής τονικότητας, για να προσθέσει το στοιχείο της ποικιλίας στους ρυθμούς της μουσικής.



Τετάρτη, 6 Απριλίου 2011

Βέμπερ - αυθεντικός ρομαντικός (3)



 

O Βέμπερ υπήρξε ο πρώτος πραγματικός ρομαντικός συνθέτης, γιατί το έργο του εκφράζει συναισθήματα αντί να προσκολλάται στις κλασικές φόρμες. Εξάλλου, υπήρξε ιδρυτής της γερμανικής εθνικής όπερας, γράφοντας όπερες στα γερμανικά κυρίως παρά στα ιταλικά και μεταχειριζόμενος ιστορίες από τους αρχαίους γερμανικούς θρύλους. Γι΄αυτό ο Ρίχαρντ Βάγκνερ τον χαιρέτησε ως πρόδρομό του. Οι ευαίσθητες πολύχρωμες μελωδίες του Βέμπερ καθρεφτίζουν τόσο την εποχή του - τον πρώιμο 19ο αιώνα - όσο και την εύθραυστη υγεία του.
Ο Καρλ Μαρία φον Βέμπερ γεννήθηκε στη μικρή πόλη Έουτιν, κοντά στο Λίμπεκ της Βόρειας Γερμανίας, στις 18 Νοεμβρίου του 1876. Ο Βέμπερ πίστευε πως το αριστοκρατικός "φον" οφειλόταν σε κάποιον πρόγονό του βαρόνο. Σήμερα, όμως, είναι γνωστό, ότι το "φον" ήταν ευφάνταση επινόηση του πατέρα του - οι Βέμπερ δεν υπήρξαν γαλαζοαίματοι.
Προερχόταν, ωστόσο, ο Βέμπερ από μια οικογένεια με ιδιαίτερη μουσική παράδοση. Ο πατέρας του, ο 52άχρονος Φραντς Άντον, ήταν μουσικός της πόλης, στο παρελθόν όμως είχε διατελέσει Μουσικός Διευθυντής του Επισκόπου του Λίμπεκ. Η μητέρα του Βέμπερ, Γενοβέφα, ήταν η δεύτερη γυναίκα του Φραντς Άντον. Ήταν ηθοποιός και τραγουδίστρια και 32 χρόνια νεότερη του άντρα της. Μια διάσημη ξαδέρφη τους ήταν η Κονστάνς Βέμπερ, η γυναίκα του Μότσαρτ. Ο νεαρός Βέμπερ είχε διάφορους ετεροθαλείς αδελφούς, που ήταν κι αυτοί μουσικοί.

Παρασκευή, 1 Απριλίου 2011

Βιβάλντι - δάσκαλος στο ορφανοτροφείο (4)

 
 
Ο Βιβάλντι ανέλαβε τη θέση του δασκάλου του βιολιού στο Ospedale della Pieta το 1703. Ήταν 25 χρονών και μόλις είχε ολοκληρώσει 10χρονη περίοδο δοκιμασίας για το επάγγελμα του ιερωμένου. Είχε χριστεί ιερέας στις 23 Μαρτίου του ιδίου χρόνου. Το γεγονός πως φορούσε το ιερατικό ένδυμα ίσως του εξασφάλισε τη θέση, γιατί το Ospedale ήταν ένα ίδρυμα αφιερωμένο στη φροντίδα και την ανατροφή νόθων και ορφανών κοριτσιών.
Όταν ο Βιβάλντι έφτασε εκεί, το Ospedale ήδη λειτουργούσε 350 περίπου χρόνια. Ιδρύθηκε το 1348 μαζί με άλλα τρία παρόμοια ιδρύματα, από έναν μοναχό που ενδιαφέρθηκε για τα εγκαταλειμμένα παιδιά που τριγύριζαν στους σκοτεινούς δρόμους και τα επικίνδυνα κανάλια της πόλης.