Δευτέρα, 7 Μαρτίου 2011

Μπιζέ - ανεκπλήρωτη φιλοδοξία (3)


Ο Μπιζέ γεννήθηκε στις 25 Οκτω­βρίου του 1838, στη λιτή οικογε­νειακή κατοικία, στο παρισινό διαμέρισμα της Μονμάρτης. Η μητέρα του Εμέ, μια ερασιτέχνισσα πιανίστρια, αναγνώρισε πρώιμα δείγματα μουσικού ταλέντου στο μοναχογιό της και του δίδαξε νότες αλλά και αλφάβητο, όταν ήταν τεσσάρων χρονών. Ο πατέρας του Αδόλφος, ένας κατασκευαστής περουκών που έγινε δάσκαλος τραγουδιού, ενθάρρυ­νε επίσης τον Ζωρζ και του μετέδωσε τις λιγοστές μουσικές γνώσεις που κατείχε.
Ο ενθουσιασμός για τη μουσική εκπαί­δευση του Ζωρζ είχε το αντίτιμο του. Η αυξανόμενη αγάπη του για τη λογοτεχνία κατεστάλη από τη μητέρα του, η οποία του έκρυβε τα βιβλία για να συγκεντρωθεί στη μουσική. Εν τούτοις, η μονομανία των γονιών του ανταμείφθηκε όταν ο Ζωρζ κέρδισε μια θέση στο Ωδείο του Παρισιού στις 9 Οκτωβρίου του 1848, ακριβώς πριν τα δέκατα γενέθλια του.
Σε λίγους μήνες άρχισε να βραβεύεται το θαυμάσιο παίξιμο του στο πιάνο και διαπρεπείς μουσικοί αδημονούσαν να τον διδάξουν. Ο υπό συνταξιοδότηση καθηγη­τής μουσικής του Ωδείου, παρέμεινε στο Ωδείο για χάρη του, ενώ ο λαμπρότερος συνθέτης γαλλικής όπερας Σαρλ Γκουνό, συμπάθησε αμέσως το αγόρι. Ο Μπιζέ διέθετε μια εκπληκτική μνήμη και μπο­ρούσε να αφομοιώνει και να αναπαράγει οτιδήποτε διδασκόταν.
Ο Μπιζέ είχε βρει το δρόμο του. Η πρώτη γεύση της επιτυχίας ήρθε με το Μεγάλο Βραβείο της Ρώμης, το οποίο μοιράστηκε με έναν άλλο συνθέτη το 1857. Το άμεσο μέλλον του διαγραφόταν χρυσό. Εκείνο το χειμώνα ταξίδεψε στη Ρώμη. Φθάνοντας εκεί τον Ιανουάριο του 1858, ο ευφυής 19χρονος παρεδόθη στον ίλιγγο της κοινωνικής ζωής.
Ήταν απέραντα αγαπητός. Μολονότι δε διέθετε κλασική ομορφιά - είχε ένα ρόδινο, παιδικό χρώμα, ξανθά μαλλιά και χοντρά γυαλιά - η αίσθηση του χιούμορ που διέθετε (κάποτε εμφανίστηκε σε ένα χορό μεταμφιεσμένων ντυμένος μωρό) τον έκανε αξιαγάπητο σε όποιον συναντούσε. Εν τω μεταξύ, το παίξιμο του στο πιάνο σάστισε τους μεγάλους συνθέτες της επο­χής, συμπεριλαμβανομένου και του Φραντς Λιστ.

Αμφιβολίες
Στη Ρώμη ήταν που άρχισε να αμφιβάλλει για τις ικανότητες του. Ανεξήγητα, έστει­λε μια κωμική όπερα σε ένα διαγωνισμό θρησκευτικής μουσικής - τον οποίο ασφα­λώς έχασε. Εκείνος θεώρησε το γεγονός ως προσβολή κατά της ευφυΐας του. Έπειτα ήρθε η κακοτυχία: το 1859 ενώ ήταν σε διακοπές, κόλλησε αμυγδαλίτιδα (μια χρόνια φλεγμονή στο λάρυγγα), ενώ περιέθαλπε έναν άρρωστο φίλο.
Ένα πορτρέτο της Ζενεβιέβ Αλεβί,
που γνώρισε και ερωτεύτηκε ο
Μπιζέ το 1867. Παρά τις σοβαρές
αντιρρήσεις της οικογένειάς της,
το ζευγάρι παντρεύτηκε το 1869.
Αυτή η πάθηση τον ταλαιπώρησε κι αργότερα στη ζωή του και τελικά επιτά­χυνε το θάνατο του.
Ο Μπιζέ επέστρεψε στο Παρίσι για να εδραιώσει τη φήμη του ως συνθέτη. Τον επόμενο χρόνο πέθανε η μητέρα του, σε ηλικία 45 χρόνων κι αυτό τον συνέτριψε. Ο Μπιζέ βασιζόταν εξαιρετικά στη γνώμη της για τις συνθέσεις του, και με το θάνατο της κλονίστηκε σοβαρά η αυτοπεποίθηση του.
Τα χρήματα του βραβείου της Ρώμης τελείωσαν το 1862 και ο Μπιζέ αναγκά­στηκε να αναλάβει κάποια ευτελή εργα­σία, σε έναν εκδότη μουσικής. Συχνά δούλευε 16 ώρες την ημέρα για να είναι συνεπής με τα εκδοτικά χρονοδιαγράμμα­τα τους. Του έμενε επομένως ελάχιστος χρόνος για τις δικές του συνθέσεις κι ότι έκανε δεν ανταποκρινόταν στο απαιτητι­κό κριτήριο του. Τα επόμενα έξι χρόνια, ότι άρχιζε να συνθέτει, σύντομα το εγκα­τέλειπε και το κατέστρεφε. Παρ' όλα αυτά κάποια έργα διασώθηκαν. Η όπερα του, Les Pecheurs de Perles (Αλιείς Μαργαρι­ταριών), είχε κάποια επιτυχία, αλλά οι κριτικές ήσαν δυσμενείς. Μόνο το έργο La Jolie Fille de Perth (Η Ωραία Κόρη τον Περθ), που πρωτοπαρουσιάστηκε το 1866, άρεσε και στους ακροατές και στους κριτικούς.
Η ανάγκη για περισσότερα χρήματα, ώθησε τον Μπιζέ να συμμετέχει σε μουσι­κούς διαγωνισμούς - αλλά δεν κέρδισε ποτέ. Απογοητευμένος άρχισε να πιστεύει ότι υπάρχει κάποια συνωμοσία εναντίον του έργου του. Έγραψε στον εκδότη του Σουντέν, το 1866: "Όλο και περισσότερη άρνηση και απογοήτευση με περιτριγυρί­ζει και δεν καταλαβαίνω γιατί."

Σχέση πάθους
Ο Μπιζέ βασανίστηκε από την ασθένεια του. Η καρδιά του ήταν αδύνατη, ήταν επιρρεπής σε κρίσεις ρευματισμών που τον παρέλυαν και η σκληρή εργασία χειροτέρευε την κατάσταση του. Η μοναδική χαρά του ήταν η θερινή κατοικία που κληρονόμησε από τον πατέρα του το 1863 στο Λα Βεσινέ, ένα εξοχικό προάστιο του Παρισιού. Ο 25χρονος Μπιζέ άρχισε μια φλογερή σχέση με μια γειτόνισσα του, την Κόμισσα ντε Μορετόν ντε Σαμπριγιάν. Πρώην πόρνη και καλλιτέχνης του τσίρκου, λέγεται ότι αποτέλεσε το πρότυπο για τον κύριο χαρακτήρα της όπερας του, Κάρμεν.
Το κτίριο της Παρισινής Όπερας, ένας από
τους διασημότερους οπερετικούς χώρους,
ολοκληρώθηκε τελικά το 1875, τη χρονιά
που πέθανε ο Μπιζέ και τη χρονιά της
πρώτης παρουσίασης της Κάρμεν.
Το 1867 ο Μπιζέ ερωτεύτηκε τη Ζενεβιέβ Αλεβί, την 18χρονη κόρη του πρώην δασκάλου του. Η αυτοπεποίθηση του υπέστη άλλο ένα πλήγμα, όταν η οικογένεια της διέλυσε τους αρραβώνες λίγες εβδομάδες μετά την πρόταση γάμου του Μπιζέ. Ο γάμος έγινε τελικά δύο χρόνια αργότερα, στις 3 Ιουνίου του 1869. Με την επιστροφή τους στο Παρίσι, ο Μπιζέ μοχθούσε παράγοντας τη μια όπερα μετά την άλλη, κι όλες έβρισκαν την ίδια χλιαρή αντιμετώπιση από την κριτική. Μερι­κές μάλιστα δεν έφτασαν ποτέ μέχρι τη σκηνή. Οι ελπίδες του για την επιτυχία του Don Rodrigue χάθηκαν όταν η όπερα όπου επρόκειτο να ανεβαστεί, κάηκε τον Οκτώ­βριο του 1873. Εν τω μεταξύ είχε αρχίσει την Κάρμεν, που έμελλε να γίνει το γνωστότερο έργο του. Η καταστροφή της όπερας και άλλα προβλήματα παραγωγής καθυστέρη­σαν την πρώτη παρουσίαση μέχρι τις 3 Μαρτίου του 1875. Για μια ακόμη φορά ο ρεαλισμός του έργου του βρήκε απροετοίμα­στους ακροατές και κριτικούς, που αντιμε­τώπισαν εχθρικά το αριστούργημα του.

Νευρικός κλονισμός
Η ευτυχία κράτησε λίγο. Το Ιούλιο του 1870, η Γαλλία βρισκόταν σε εμπόλεμη κατάσταση με την Πρωσία. Αντίθετα με άλλους συνθέτες που εγκατέλειψαν το Παρίσι, ο Μπιζέ παρέμεινε κι ακόμη, κατατάχθηκε στην εθνοφρουρά. Στη διάρ­κεια της άγριας χειμερινής πολιορκίας που ακολούθησε, ο Μπιζέ και η Ζενεβιέβ έφτασαν να τρέφονται με ποντίκια. Ένα ταξίδι στο Μπορντό το επόμενο καλοκαί­ρι απέτυχε να ηρεμήσει τη Ζενεβιέβ, η οποία υπέστη νευρικό κλονισμό.
Την εποχή εκείνη ο Μπιζέ είχε καμφθεί από μια κρίση οξείας αμυγδαλίτιδας, από την οποία δεν μπορούσε να απαλλαγεί. Το Μάιο εγκατέλειψε την πόλη για την υγιεινότερη ατμόσφαιρα των προαστίων, αλλά χωρίς όφελος. Ένα μπάνιο στον ποταμό Σεν του προξένησε μια σοβαρή ρευματική κρίση, που οδήγησε σε δύο καρδιακές προσβολές. Ο Μπιζέ πέθανε στην έκτη επέτειο του γάμου του, στις 3 Ιουνίου του 1875.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου