Τετάρτη, 24 Νοεμβρίου 2010

Ροσίνι - έρωτας με την όπερα (3)


Ο Τζοακίνο Αντόνιο Ροσίνι, ο άνθρωπος που επρόκειτο να σαρώσει σαν θύελλα τις όπερες της Ιταλίας, γεννήθηκε στις 29 Φεβρουαρίου του 1792 στο Πέζαρο, μια παραθαλάσσια κωμόπολη της κεντρικής Ιταλίας, στις ακτές της Αδριατικής. Ο πατέρας του Τζουζέπε ήταν ταλαντούχος τρομπετίστας και η μητέρα του Άννα ήταν δημοφιλής τραγουδίστρια σε ελάσσονες οπερατικούς ρόλους.
Ο Τζουζέπε έγινε δάσκαλος του κόρνου στην Ακαδημία της Μπολόνια το 1801 και άρχισε να διδάσκει μουσική στον εννιάχρονο γιο του. Το 1803 όταν η οικογένεια ζούσε στη Λούγκα, ο Ροσίνι διδάχτηκε μουσική από τον εφημέριο της περιοχής, Τζουζέπε Μαλέρμπι, η ευρυμάθεια του οποίου επηρέασε βαθιά το αγόρι.

Ένας ταλαντούχος νέος
Ο νεαρός Ροσίνι ήταν απείθαρχος μαθητής, αλλά ταλαντούχος μουσικός. Τραγουδούσε, έπαιζε βιολί, κόρνο και πιάνο, έδινε δημόσιες παραστάσεις και συνέθετε. Οι διάσημες Sonate a quattro (Σονάτες για Έγχορδα) γράφτηκαν το 1804, όταν ήταν 12 χρονών. Ήδη το 1805 η οικογένεια είχε εγκατασταθεί στην Μπολόνια. Τον επόμενο χρόνο ο Ροσίνι γράφτηκε στη Σχολή Μουσικής της Μπολόνια, σε ηλικία 14 χρονών και έγραψε την πρώτη του "opera seria" (σοβαρή όπερα), Δημήτριος και Πολύβιος.

Το 1810 ο Ροσίνι έφυγε από τη Μουσική Σχολή της Μπολόνια και ξεκίνησε μια εκπληκτικά παραγωγική σταδιοδρομία. Συνέθεσε 39 όπερες σε λιγότερο από 20 χρόνια. Αρχικά στράφηκε στην "opera buffa" (κωμική όπερα). Το είδος ήταν τότε πολύ δημοφιλές και ταίριαζε στην εύθυμη, αισιόδοξη φύση του Ροσίνι. Η δεύτερη κωμική όπερά του - L' Equivoco Stavagante (Η περίεργη παρεξήγηση) - που παίχτηκε στην Μπολόνια το 1811 ήταν ένας θρίαμβος και τον επόμενο χρόνο ανέβασε άλλες δύο όπερες.
Ο Ροσίνι είχε τώρα συμβόλαιο συνεργασίας με την περίφημη όπερα του Μιλάνου La Scala και με τα θέατρα της Βενετίας. Σε λίγο καιρό είχε δώσει στην "opera buffa" την προσωπική του σφραγίδα.
Το Φεβρουάριο του 1813, στο Θέατρο La Fenice της Βενετίας δόθηκε η πρεμιέρα του πρώτου σοβαρού του αριστουργήματος, Tancredi. Το έργο αμφισβητούσε τις οπερατικές συμβάσεις και είχε τεράστια επιτυχία. Το θρίαμβο αυτό ακολούθησε ένας άλλος, τρεις μήνες αργότερα, με την κωμική φάρσα L' Italiana in Algeri (Η Ιταλίδα στο Αλγέρι). Το έργο σήμανε την πρώτη πραγματική άνθηση της κωμικής ιδιοφυΐας του και με αυτό το δίδυμο επίτευγμα, ο Ροσίνι στα 21 χρόνια του έγινε ο δημοφιλέστερος συνθέτης της Ιταλίας, κερδίζοντας διεθνή φήμη.
Το 1815 ο Ροσίνι δέχτηκε μια γενναιόδωρη πρόταση: να εργαστεί στη Νάπολη για τον εκατομμυριούχο ιμπρεσάριο Ντομένικο Μπαρμπάια. Η αγαπημένη diva (τραγουδίστρια) του Μπαρμπάια και ερωμένη του, ήταν η Ιζαμπέλα Κολμπράν. Εξαιρετικά αδιάφορη προσωπικότητα εκτός σκηνής η Κόλμπραν, όταν έπαιζε μεταμορφωνόταν εντελώς και μάγευε το ακροατήριο με το φωνητικό της φάσμα. Ο Ροσίνι την ερωτεύτηκε κεραυνοβόλα.
Τον ίδιο χρόνο ο συνθέτης προσκλήθηκε να γράψει μια όπερα για ένα θέατρο στη Ρώμη. Η Almaviva, που σύντομα μετονομάστηκε σε Il Barbiere di Seviglia (Ο Κουρέας της Σεβίλλης), απέτυχε. Αλλά στις άλλες πόλεις το κοινό συνέρρευσε να δει την όπερα που εμέλετο να γίνει η πιο δημοφιλής του συνθέτη.

Γάμος γεμάτος προβλήματα
Ιζαμπέλα Κολμπράν
Ο Ροσίνι παντρεύτηκε την Ιζαμπέλα στις 16 Μαρτίου του 1822. Ήταν 30 χρονών κι εκείνη 37, αλλά το ζευγάρι ήταν αταίριαστο και ο γάμος του δεν ήταν ευτυχισμένος. Ψιθυριζόταν ότι ο Ροσίνι την παντρεύτηκε εν μέρει για την περιουσία της.
Το ζευγάρι επισκέφθηκε τη Βιέννη, όπου ο Ροσίνι συνάντησε τον Μπετόβεν και έμεινε κατάπληκτος από τη φτώχεια του Γερμανού συνθέτη. Όταν επέστρεψε στην πατρίδα, απογοητεύτηκε από την ψυχρή υποδοχή που επιφύλαξαν οι Βενετοί στην όπερά του Semiramide και εγκατέλειψε διαμαρτυρόμενος την Ιταλία, τον Οκτώβριο του 1822.
Συνοδευόμενος από τη Ιζαμπέλα, ο Ροσίνι έφτασε στο Παρίσι όπου τον υποδέχτηκαν με τιμές και κατόπιν συνέχισε για το Λονδίνο, όπου συναντήθηκε με τον Βασιλιά Γεώργιο IV. Κατά την παραμονή του στην Αγγλία, διηύθυνε αρκετές όπερές του και μαζί με την Ιζαμπέλα έκαναν αναρίθμητες, προσοδοφόρες, δημόσιες εμφανίσεις.
Από το 1824 ο συνθέτης εγκαταστάθηκε στο Παρίσι όπου ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής. Έγραψε μουσική σε γαλλικούς στίχους και υπηρέτησε τις γαλλικές προτιμήσεις. Το 1829, η πρωτοποριακή παραγωγή του επιστέφθηκε από τον Guillaume Tell (Γουλιέλμος Τέλος). Ο συνθέτης είχε υπογράψει τώρα συμβόλαιο με το Κάρολο Χ της Γαλλίας. Δαιμόνιος διαπραγματευτής ο Ροσίνι ανέστειλε την εργασία του στην όπερα μέχρι την οριστικοποίηση του συμβολαίου. Ο Γουλιέλμος Τέλος επρόκειτο να γίνει η "μεγάλη όπερά" του. Αποδείχτηκε επίσης το οπερατικό κύκνειο άσμα του.

Η παλίρροια της μοίρας
Ξαφνικά στα 37 του και στο αποκορύφωμα της σταδιοδρομίας του, ο Ροσίνι ανακοίνωσε ότι δε θα ξανάγραφε για το θέατρο. Οι λόγοι που τον οδήγησαν σε αυτήν την απόφαση είναι ασαφείς, αλλά ο Κάρολος Χ είχε αντικατασταθεί από την "αστική μοναρχία" του Λουδοβίκου Φιλίππου, μετά την επανάσταση του 1830 και το συμβόλαιο του Ροσίνι είχε λήξει. Η παλίρροια της μοίρας άλλαζε για τον βασιλιά της όπερας. Η αγαπημένη του μητέρα είχε πεθάνει το 1827 και ο ίδιος βασανιζόταν από την αρρώστια και την κατάθλιψη ολόκληρη τη δεκαετία του 1830. Μετά το θάνατο του πατέρα του το 1839, η δημιουργικότητα του Ροσίνι είχε σχεδόν στερέψει. Ήταν ανέκαθεν πολύ συνδεδεμένος με τους γονείς του και η απώλειά τους, του στοίχισε πολύ.


Ο τάφος του Ροσίνι στο κοιμητήριο
Περ Λασέζ στο Παρίσι. Μετά την
μετακομιδή των οστών του,
παραμένει κενός.

Παράταση ζωής
Ο Ροσίνι χώρισε με την Ιζαμπέλα το 1837 και ζούσε με την πρώην εταίρα Ολυμπία Πελιζιέ. Το 1846, τον επόμενο χρόνο από το θάνατο της Ιζαμπέλας, παντρεύτηκε την Ολυμπία που ήταν ερωμένη του επί 15 χρόνια. Αφού έμειναν μερικά χρόνια στην Ιταλία, ο Ροσίνι και η Ολυμπία επέστρεψαν στο Παρίσι το 1855 και έμειναν για πάντα εκεί.
Το Παρίσι έδωσε τώρα στον συνθέτη μια παράταση ζωής. Μετά από 20 χρόνια αρρώστιας, ξαναβρήκε τις δυνάμεις του και το σπινθηροβόλο πνεύμα του αναδύθηκε στην επιφάνεια. Έμεναν με την Ολυμπία στην οδό ντε λα Σοσέ και έχτισαν μια βίλα στο προάστιο του Πασί, όπου τα παρτέρια των λουλουδιών σχημάτιζαν διάφορα μουσικά όργανα.

Δημιουργικό ξέσπασμα
Στα σπίτια αυτά το ζευγάρι οργάνωνε τα περίφημα "Samedi Soirs" (Σαββατιάτικα βραδινά), όπου ο Ροσίνι δεχόταν τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες και μουσικούς της εποχής. Σε ένα ξέσπασμα δημιουργικότητας παρήγαγε πολυάριθμα μικρά έργα, όπως τα Peches de Bieillese (Αμαρτήματα των Γηρατειών). Το 1864 ο συνθέτης έγραψε το εκπληκτικό θρησκευτικό έργο Petite Messe Solenelle (Μικρή Πανηγυρική Λειτουργία). Ο Ροσίνι στο υπόλοιπο της ζωής του είχε σχεδόν αποσυρθεί και δε γνώρισε ποτέ ξανά τη δόξα της πρώτης σταδιοδρομίας του. Το φθινόπωρο του 1868, μια επέμβαση αποκάλυψε τον καρκίνο και πέθανε την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου σε ηλικία 76 χρόνων.
Θάφτηκε στο κοιμητήριο Περ Λασέζ στο Παρίσι. Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1887, έγινε μετακομιδή των οστών του στην εκκλησία "Σάντα Κρότσε" της Φλωρεντίας.

(Orbis Publishing Limited, μετάφραση: Γιάννης Χαραλαμπίδης)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου